Odpowiedzialność zarządzających spółkami prawa handlowego cz. 2
Lis15

Odpowiedzialność zarządzających spółkami prawa handlowego cz. 2

Odpowiedzialność cywilnoprawna W spółkach kapitałowych udziałowcy (wspólnicy i akcjonariusze) nie ponoszą odpowiedzialności cywilnoprawnej za zobowiązania spółki. Mogą natomiast odpowiadać za zawinione działanie na szkodę spółki lub osób trzecich. Zdarza się to jednak rzadko, głównie z powodu- trudności w udowodnieniu udziałowcom winy. Jedynie wspólnik albo akcjonariusz spółki kapitałowej w organizacji odpowiada – solidarnie ze spółką – za jej zobowiązania do wartości niewniesionego wkładu, określonego w umowie albo statucie spółki. W praktyce obrotu gospodarczego o wiele częściej spotykamy się z cywilnoprawną odpowiedzialnością członków organów i likwidatorów spółek. Kwestie te regulują przepisy k.s.h., w dużej mierze powielane w części dotyczącej spółki z o.o. i odnoszącej się do spółki akcyjnej, Wspólne dla obu spółek przepisy k.s.h. to: art. 13 § 1 – odpowiedzialność za zobowiązania spółki kapitałowej w organizacji osób, które działały w jej imieniu, art. 198 § 1 i art. 350 § 1- odpowiedzialność członków organów spółki solidarnie z odbiorcą wobec spółki za zwrot wypłaty, którą odbiorca otrzymał wbrew przepisom lub postanowieniom umowy spółki (statutu), art. 291 i art. 479 – odpowiedzialność członków zarządu za umyślne lub z powodu niedbalstwa podanie fałszywych danych w oświadczeniach o wniesieniu wkładów (wpłatach na akcje) składanych razem ze – zgłoszeniem spółki do sądu rejestrowego albo w oświadczeniach składanych przy podwyższeniu kapitału, art. 292 i 480 § 1 – odpowiedzialność osób biorących udział w tworzeniu spółki, które wbrew prawu z własnej winy wyrządziły spółce szkodę, art. 293 i 483 – odpowiedzialność członków organów i likwidatorów, którzy wyrządzili spółce szkodę działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem albo postanowieniami umowy (statutu) spółki. Tylko dla spółki akcyjnej są przeznaczone przepisy: art. 481 zobowiązujący do naprawienia szkody wyrządzonej spółce tego, kto w związku z powstaniem spółki lub podwyższeniem jej kapitału zakładowego z własnej winy zapewnił sobie albo osobie trzeciej zapłatę nadmiernie wygórowaną ponad wartość zbywczą wkładów niepieniężnych albo nabywanego mienia, lub też wynagrodzenie albo korzyści szczególne, niewspółmierne z oddanymi usługami, art. 482 wprowadzający odpowiedzialność osoby, która przy badaniu sprawozdania finansowego spółki z własnej winy dopuściła do wyrządzenia spółce szkody, art. 484 nakładający obowiązek naprawienia szkody na osobę, która współdziałała w wydaniu przez spółkę bezpośrednio lub za pośrednictwem osób trzecich akcji, obligacji lub innych tytułów uczestnictwa w zyskach albo podziale majątku, jeżeli zamieściła w ogłoszeniach, zapisach lub w inny sposób rozpowszechniała fałszywe dane albo – podając dane o stanie majątkowym spółki – zataiła okoliczności, które zgodnie z przepisami powinny być ujawnione. Z kolei przepisy dotyczące wyłącznie sp. z o.o. to: art. 299 wprowadzający zasadę odpowiedzialności członków zarządu spółki za jej zobowiązania, gdy egzekucja przeciw spółce okaże się bezskuteczna, art. 175 § 1, zgodnie z którym członkowie zarządu, którzy zgłosili spółkę do rejestru, wiedząc, że wartość wkładów niepieniężnych została znacznie zawyżona w stosunku...

Czytaj dalej
Odpowiedzialność zarządzających spółkami prawa handlowego cz. 1
Lis15

Odpowiedzialność zarządzających spółkami prawa handlowego cz. 1

I. Odpowiedzialność karna według kodeksu spółek handlowych W praktyce często spotykamy się ze zdziwieniem członków organów i likwidatorów spółek kapitałowych, że pociąga się ich do odpowiedzialności karnej, kiedy „dobrze chcieli, ale nie z ich winy coś nie wyszło. Moim zdaniem od członków zarządu lub likwidatorów (a także członków organów nadzoru) wymagany jest podwyższony stopień należytej staranności, uwzględniający znajomość gry ekonomicznej – z wszelkimi jej zależnościami związanymi z charakterem konkurencji, rynku, regułami finansowania inwestycji itp. 1. Co robić, by nie odpowiadać Przede wszystkim należy unikać pochopnych, nieprzemyślanych decyzji, wynikających z założenia, że skoro działam według mojej oceny w dobrej wierze, nic złego nie może się przytrafić. Kontrahenci, sądy i prokuratury oczekują bowiem racjonalnych, przemyślanych działań członków organów spółek. Doradzam także umiejętne wykorzystanie fachowej wiedzy ekonomistów (księgowych) i prawników zatrudnionych przez spółkę. W wątpliwych sprawach od osób tych należy żądać pisemnych opinii, a pod wszystkimi umowami – ich podpisów. Zarząd podejmując ryzykowną w jego odczuciu decyzję, powinien zadbać, aby udokumentować ją na piśmie, ze wskazaniem potencjalnych zagrożeń, ale i korzyści, które spółka, udziałowcy lub jej wierzyciele odniosą, gdy ryzykowne przedsięwzięcie się powiedzie. Przepisy przewidujące odpowiedzialność karną członków organów spółek kapitałowych za działania czy zaniechania w ramach sprawowanej funkcji mieszczą się przede wszystkim w: kodeksie spółek handlowych, kodeksie karnym i kodeksie karnym skarbowym. 2. Działanie na szkodę spółki niezgłoszenie upadłości W k.s.h. (stan prawny t.j. Dz. U. 2013, poz. 1030) odpowiedzialność karną członków organów spółek kapitałowych regulują łącznie dla wszystkich spółek przepisy tytułu V (art. 586-595). Na karę grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku naraża się – zgodnie z art. 586 k.s.h, – ten członek zarządu spółki czy likwidator, który nie zgłasza wniosku o upadłość spółki handlowej, mimo powstania warunków to uzasadniających. Na podstawie wskazanego przepisu może również odpowiadać karnie jedyny udziałowiec w spółce będący jednocześnie jej jednoosobowym zarządem. Regulacja ta chroni interes wierzycieli spółki, którzy – gdyby upadłość spółki ogłoszono niezwłocznie po zaistnieniu przesłanek ku temu – mieliby jakieś szanse na zwrot długu. Praktyka obrotu gospodarczego go pokazuje, że wskutek zbyt późnego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wierzyciele często nie odzyskują należności lub odzyskują, ale w znikomej część. Celem przepisu jest także wyeliminowanie z obrotu spółek, które utraciły płynność finansową i nakręcają tylko spiralę niewypłacalności. Może on także stanowić istotną broń przeciwko nieuczciwym zarządzającym, którym nie można udowodnić zamiaru oszustwa. Wymaga to jednak woli sądów i prokuratur, a z naszych doświadczeń zawodowych wynika, że tej często brakuje. Koniecznym, ale i wystarczającym warunkiem pociągnięcia sprawcy do odpowiedzialności z art. 586 k.s.h. jest niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w terminach i po zaistnieniu przesłanek ku temu. Warunki te są określone w Dziale III ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo...

Czytaj dalej