Możliwości zakwestionowania przez zamawiającego wyników kontroli przeprowadzonej przez Prezesa UZP
Lut16

Możliwości zakwestionowania przez zamawiającego wyników kontroli przeprowadzonej przez Prezesa UZP

W obszarze prawa zamówień publicznych występuje szereg podmiotów, którym ustawodawca przyznał kompetencje w zakresie weryfikacji i oceny działań zamawiających. Wśród nich wskazać należy następujące organy kontroli i nadzoru: Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, Krajową Izbę Odwoławcza. Sądy powszechne oraz sądy administracyjne Najwyższą Izbę Kontroli, Regionalne Izby Obrachunkowe, Kontrole skarbowe, Prezesa Rady Ministrów, Centralne Biuro Antykorupcyjne, Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych,  Jak wynika ze wskazanego wyliczenia, zmówienia publiczne są obszarem szeregu działań kontrolnych wielu organów państwa. Obszar tak dużego styku elementu publicznego, jakim jest wydatkowanie środków budżetowych z elementem prywatnym stanowi przedmiot szerokiej kontroli. Taka sytuacja oznacza, że teoretycznie jedno postępowanie o zamówienie publiczne może być przedmiotem, co najmniej dziewięciu kontroli.  W niniejszym opracowaniu uwaga zostanie skoncentrowana na kontroli przeprowadzanej przez Prezesa UZP, a w szczególności na możliwości zakwestionowania jej wyników przez podmiot kontrolowany- zamawiającego. Zdarza się bowiem i nie należy to do rzadkości, że zamawiający nie podzielają opinii wyrażonej przez kontrolującego.  Tytułem wstępu należy zaznaczyć, że zgodnie z treścią ustawy Prawo zamówień publicznych (zwanej dalej Pzp) Prezes UZP został uprawniony do przeprowadzenia dwóch rodzajowi różnych kontroli: doraźnej oraz uprzedniej.Uprawnionymi komórkami odpowiedzialnymi za przeprowadzenie kontroli są Departament Kontroli Doraźnej oraz Departament Kontroli Zamówień Współfinansowanych ze Środków Unii Europejskiej, „Prezes Urzędu może wszcząć z urzędu lub na wniosek kontrolę doraźną w przypadku uzasadnionego przypuszczenia, że w postępowaniu o udzielenie zamówienia doszło do naruszenia przepisów ustawy, które mogło mieć wpływ na jego wynik.” (Art. 165 ust. 1 Pzp). Ustawodawca w art. 165 ust. 2 określił, iż kontrola taka może być wszczęta nie później niż 4 lata od dnia zakończenia postępowania. Zaznaczyć należy, iż za dzień zakończenia postępowania należy uznać dzień wyboru oferty najkorzystniejszej, a w przypadku postępowania prowadzonego w trybie zamówienia z wolnej ręki dzień wynegocjowania postanowień umowy w sprawie zamówienia publicznego.  Jeżeli kontrola zostanie wszczęta przed zawarciem umowy w sprawie zamówienia publicznego wówczas zamawiający obowiązany jest niezwłocznie poinformować Prezesa UZP o wniesieniu odwołania lub skargi po przekazaniu dokumentacji do kontroli, co spowoduje przerwanie kontroli do chwili wydania przez Krajową Izbę Odwoławczą wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie odwoławcze. Przepisy dotyczące kontroli uprzedniej (art. 160- 171a Pzp) mają zastosowanie jedynie wobec zamówień lub umów ramowych współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej. Aby zamówienie lub umowa ramowa podlegała obowiązkowej kontroli uprzedniej Prezesa UZP konieczne jest łączne spełnienie dwóch warunków, po pierwsze zawsze musi ono być współfinansowane ze środków UE, po drugie jego wartość w przypadku: robót budowlanych – jest równa lub przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty 20.000.000 euro, lub  dostaw lub usług – jest równa bądź przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty 10.000.000 euro.  Momentem wszczęcia kontroli jest moment doręczenia Prezesowi UZP kopii dokumentacji postępowania. Zgodnie z art. 170 Pzp zamawiający niezwłocznie po wydaniu przez Krajową Izbę Odwoławczą wyroku lub...

Czytaj dalej
Problemy praktyczne związane z wykluczeniem wykonawcy z powodu przynależności do grupy kapitałowej
Sty05

Problemy praktyczne związane z wykluczeniem wykonawcy z powodu przynależności do grupy kapitałowej

Od wprowadzenia ustawą z dnia 12 października 2012 roku o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o koncesji na roboty budowlane lub usługi, nowej przesłanki wykluczenie wykonawców z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego minęły już dwa lata. W związku z powyższym zdaje się, że jest to dobry moment na dokonanie pewnych podsumowań i oceny celowości wprowadzenie wzmiankowanej przesłanki. Pomimo przeprowadzanie licznych nowelizacji w wskazanym okresie czasowym, zamawiający nadal zobowiązani są do badania powiązań wykonawców składających oferty a wykonawcy zobligowani są, nie tylko je wskazać ale w razie ich wystąpienia także wykazać, że nie mają one wpływu na ograniczenie konkurencji w danym postępowaniu.Właśnie ostatnia ze wskazanych okoliczności, ograniczanie konkurencji w postępowaniu, poprzez zawarcie zmowy przetargowej dała asumpt do przyjęcia omawianej regulacji.W informatorze Urzędu Zamówień Publicznych wyjaśniono, że „wprowadzenie przepisu art. 24 ust. 2 pkt 5 ustawy Pzp stanowi wyraz wzmocnienia ochrony prawidłowości przebiegu postępowania w sytuacji, w których w jednym postępowaniu oferty lub wnioski o dopuszczenie do udziału w postępowaniu składają przedsiębiorcy tworzący jeden podmiot gospodarczy”[1]. Wykluczenie wykonawcy Tytułem wstępu należy wskazać, że wykluczenie wykonawcy możliwe jest w przypadku zaistnienia normatywnie ukształtowanych przesłanek. Stosowne regulacje odnaleźć można zarówno w obowiązujących dyrektywach, jak i nowych dyrektywach zamówieniowych. W polskim systemie zamówień publicznych, wykluczenie wykonawców spowodowane jest wystąpieniem okoliczności o charakterze podmiotowym, wymienionych w art. 24 Pzp. Konsekwencją wykluczenia wykonawcy z postępowania jest uznanie jego oferty za odrzuconą, tak więc oferta ta nie jest już badana pod kątem jej zgodności z opisem przedmiotu zamówienia. Pełnej ocenie w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego podlegają tylko te oferty, które nie zostały uznane za odrzucone (tj. oferty złożone przez wykonawców wykluczonych z postępowania) lub nie zostały odrzucone. W związku z daleko idącymi konsekwencjami wykluczenia wykonawcy (eliminacji jego oferty z postępowania, przekreślającej możliwość uzyskania danego kontraktu publicznego) czynność ta może być przedmiotem odwołania do KIO także w przypadku postępowań których wartość jest niższa niż próg unijny[2]. Sankcja wykluczenia wykonawców unormowana w art. 24 ust. 2 pkt 5 Pzp polega na wykluczeniu wykonawców z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w przypadku, gdy należąc do tej samej grupy kapitałowej, w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, złożyli oni odrębne oferty lub wnioski o dopuszczenie do udziału w tym samym postępowaniu (Zob. Wyrok KIO z 1 września 2014 roku, KIO 1674/14). Zaistnieje ona wówczas, gdy dojdzie do sytuacji konkurowania powiązanych wykonawców o jedno i to samo zamówienie publiczne, które realizowane będzie w wyniku przeprowadzenia jednej procedury zamówieniowej. Obowiązki stron postępowania związane z omawianą przesłanką Omawiana przesłanka wykluczenia wykonawców z postępowania nakłada na obie strony pewne obowiązki. W pierwszej kolejności wykonawcy składający ofert, muszą załączyć listę podmiotów należących do tej samej grupy kapitałowej lub informację o tym, że nie...

Czytaj dalej
Sposób obliczania terminów na złożenie wniosku o wyjaśnienie treści zapisów SIWZ oraz odpowiedzi na zadane pytania
Gru07

Sposób obliczania terminów na złożenie wniosku o wyjaśnienie treści zapisów SIWZ oraz odpowiedzi na zadane pytania

1. Instytucja wniosku o wyjaśnienie treści SIWZ Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia (dalej: SIWZ), jest dokumentem, którego obowiązek stworzenia oraz jego forma wynikają bezpośrednio z przepisów Prawa zamówień publicznych (dalej: Pzp). Obligatoryjność sporządzenia SIWZ istnieje zarówno w trybach podstawowych, jak i pozostałych, za wyjątkiem zamówienia z wolnej ręki i licytacji elektronicznej. Esencjonalnie należy wskazać, że SIWZ jest głównym dokumentem, zawierającym wykaz istotnych warunków zamówienia, niezbędnym do złożenia ważnej oferty i jednocześnie stanowi integralną część oświadczenia zamawiającego o zamiarze udzielenia zamówienia publicznego. Podkreślenia wymaga, że nie tylko wykonawcy ale i sam zamawiający powinien być zainteresowany sformułowaniem SIWZ w sposób precyzyjny i dokładnie oddający wymagania odnośnie warunków udziału w postępowaniu, jakie muszą spełniać wykonawcy, jak i zakresu przedmiotu zamówienia oraz zasad realizacji umowy w sprawie zamówienia publicznego. Jak bowiem podkreśla się w orzecznictwie, do interpretacji postanowień SIWZ stosuje się art. 65 § 1 kodeksu cywilnego (dalej: kc), a zatem interpretacji należy dokonywać kierując się przede wszystkim jej bezpośrednim brzmieniem i najbardziej prawdopodobnym rozumieniem przez ogół odbiorców (wyrok KIO z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. KIO/UZP 1648/09). Należy jednocześnie podkreślić, że konsekwencje nieprecyzyjnego sformułowania treści SIWZ obciążają zamawiającego. Jak wskazuje się w orzecznictwie „w przypadku, gdy istnieje kilka możliwości interpretacji postanowień SIWZ, okoliczność, że wykonawca zinterpretował te postanowienia w sposób odmienny niż zamawiający nie może rodzić negatywnych skutków dla wykonawcy” (wyrok KIO z dnia 7 kwietnia 2010 r., sygn. KIO/UZP 434/10). W przypadku powzięcia przez wykonawców wątpliwości co do znaczenia postanowień SIWZ ustawodawca w art. 38 ust. 1 Pzp kreuje uprawnienie do zwrócenia się do zamawiającego o wyjaśnienie jej treści. Należy jednocześnie wskazać, że zamawiający zasadniczo zobowiązany jest udzielić wyjaśnień w zakresie w jakim otrzymał zapytanie. Przedmiotowe wyjaśnienia stanowią swoistą wykładnię autentyczną treści specyfikacji, do której mają prawo wszystkie zainteresowane podmioty (wykonawcy). Instytucja wyjaśniania treści SIWZ, służy zarówno zamawiającemu, jak i wykonawcom. Gospodarz postępowania dzięki niej uzyskuje wiedzę o pewnych nieścisłościach czy też wątpliwościach wykonawców dotyczących np. opisu przedmiotu zamówienia oraz o ewentualnej konieczności dokonania zmian, uzupełnień w tym zakresie. Wykonawcy z kolei mają możliwość, uzyskania wyjaśnienie dotyczące wątpliwych w ich ocenie zapisów dokumentu SIWZ, i tym samym podjęcia co do złożenia oferty zamawiającemu. W związku w powyższym jak wskazało KIO m.in. w wyroku z dnia 7 kwietnia 2010 r. (sygn. KIO/UZP 434/10) „ze względu na to, że wyjaśnienia niejednokrotnie wpływają na podjęcie decyzji o składaniu oferty bądź na jej zawartość wskazane jest udzielanie precyzyjnych wyjaśnień, rzeczywiście wskazujących wolę zamawiającego wyrażoną w danym zapisie specyfikacji oraz udzielanie ich niezwłocznie.” Jak słusznie podkreśla się w doktrynie przywołany art. 38 Pzp pozwala jedynie na wyjaśnienie wątpliwości związanych z treścią SIWZ, nie można więc na jego podstawie domagać się wprowadzenia zmian do specyfikacji, czy też...

Czytaj dalej
Zamówienia wspólne jako przykład kooperacji w zamówieniach publicznych
Lis21

Zamówienia wspólne jako przykład kooperacji w zamówieniach publicznych

Podobnie jak wykonawcy łączą się w konsorcjum w celu zwiększenia swojej konkurencyjności, tak również zamawiający mogą wspólnie udzielać zamówień publicznych, uzyskując w zamian lepsze warunki cenowe i pozacenowe. Podjęcie takiego działania jest celowe m.in. ze względu na korzyści finansowe, jakie można uzyskać w przypadku zamawiania większej ilości dostaw, usług czy też robót budowlanych. Nie należy jednakże bagatelizować zwiększenia poziomu przepływu informacji pomiędzy poszczególnymi zamawiającymi, szerokiej wymiany doświadczeń czy też posłużenia się wyspecjalizowaną wiedzą danego podmiotu np. w zakresie posługiwania się dodatkowymi zrównoważonymi kryteriami oceny ofert. Przy dużych ilościowo zakupach istnieje wysokie prawdopodobieństwo uzyskania najlepszych efektów w stosunku do poniesionych nakładów. Zjawisko to określa się jako tzw. efekt skali[1]. Pod pojęciem zamówienia wspólne kryje się tożsamość przedmiotu zamówienia, np. wspólny zakup energii elektrycznej. Dla zaistnienia zamówienia wspólnego w rozumieniu przepisu art. 16 ust. 1 Pzp konieczny jest po stronie zamawiającego udział co najmniej dwóch jednostek administracji rządowej, jednostek samorządowych lub innych zamawiających.Możliwość skorzystania z dyspozycji art. 16 ust. 1 ustawy Pzp nie została ograniczona ze względu na rodzaj zamawiającego, co oznacza, że wszystkie podmioty zobowiązane do stosowania ustawy na podstawie art. 3 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 12 ustawy Pzp, mogą podjąć decyzję o wspólnym przeprowadzeniu postępowania i udzieleniu zamówienia np. zamówienie wspólne może zostać udzielone przez kilka gmin ale także przez gminę oraz powiat. Ustawa Pzp nie wymaga spełnienia jakichkolwiek przesłanek dla podjęcia decyzji o udzieleniu zamówienia wspólnie, co oznacza, że zamawiający mogą skorzystać z dyspozycji art. 16 ust. 1 ustawy Pzp w każdym przypadku, jeżeli uznają to za uzasadnione i na podstawie zawartego między sobą porozumienia przeprowadzić wspólnie postępowanie i udzielić wspólnie zamówienia. Na marginesie należy wskazać, że wyłonienie na podstawie art. 16 Pzp jednego z zamawiających do przeprowadzenia postępowania i udzielenia zamówienia jest skuteczne w całym postępowaniu regulowanym Pzp, w tym na etapie postępowania skargowego przed sądem (Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2011 r., XXIII Ga 380/11). Zgodnie z treścią przywołanego przepisu, zamawiający mogą wspólnie przeprowadzić postępowanie i udzielić zamówienia, wyznaczając spośród siebie zamawiającego upoważnionego do przeprowadzania postępowania i udzielania zamówienia w ich imieniu i na ich rzecz. Wyznaczenie wspólnego zamawiającego nie skutkuje utratą statusu zamawiającego przez pozostałe współpracujące podmioty. Oznacza jedynie formalną podstawę dla wyznaczonego podmiotu do skutecznego dokonywania czynności związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w imieniu i na rzecz innych zamawiających. Umocowanie dla jednego z zamawiających do przeprowadzenia postępowania i udzielenia zamówienia następuje poprzez udzielenie pełnomocnictwa cywilnego obejmującego upoważnienie do działania w określonym zakresie. Upoważniony zamawiający występuje jako pełnomocnik pozostałych zamawiających. Upoważnienie do działania musi być sporządzone w formie pisemnej i regulować zasady współpracy między zamawiającymi w trakcie prowadzonego postępowania. W procesie łączenia się w...

Czytaj dalej
Odpowiedzialność członków konsorcjum w prawie zamówień publicznych
Lis19

Odpowiedzialność członków konsorcjum w prawie zamówień publicznych

Zarówno prawo wspólnotowe i krajowe dopuszcza możliwość ubiegania się o udzielenie zamówienia w ramach działających wspólnie wykonawców. W związku z powyższym wykonawcy biorący udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego nie muszą brać w nim udziału samodzielnie.Wspólne ubieganie się o zamówienie jest rozwiązaniem, które ułatwia zainteresowanym podmiotom (szczególnie z sektora MSP) zaistnienie na rynku zamówień publicznych. Asumpt do kooperacji wykonawców dają rozwiązania Pzp umożliwiające spełniania warunku zawartych w dokumentacji przetargowej poprzez połączenie potencjałów partnerów. W przypadku każdego warunku, dotyczącego wiedzy, doświadczenia, potencjału technicznego, osobowego oraz ekonomiczno-finansowego, zamawiający musi odnieść warunek do wszystkich konsorcjantów łącznie. Sposób i zasady nawiązania przez wykonawców porozumienia nie znalazły uregulowania w ustawie. Należy jednak wskazać, że konsorcjum tworzy kilka podmiotów gospodarczych, które łącząc się, chcą realizować wspólny cel gospodarczy, który w krótkiej perspektywie materializuje się w ubieganiu o zamówienie (przygotowanie i złożenie oferty) a w dalszej zaś, w jego realizacji. Konsorcjum nie jest odrębnym podmiotem prawa, nie ma też osobowości prawnej. Jest szczególną odmianą spółki cywilnej, zawiązanej dla osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez połączenie się w jednej organizacji gospodarczej. Umowa będąca podstawą zawarcia współpracy, zasadniczo trwa tak długo, jak trwa umowa o zamówienie publiczne, i zwykle wraz z wykonaniem zamówienia publicznego konsorcjum jest rozwiązywane. Uznanie oferty wykonawców ubiegających się wspólnie o udzielenie zamówienia za najkorzystniejszą, a w konsekwencji zawarcie umowy powoduje, że na mocy art. 141 Pzp. W zakresie omawianej odpowiedzialności konsorcjum w pierwszej kolejności należy przywołać ogólne regulacje kodeksu cywilnego. W przypadku spółki cywilnej odpowiedzialność za zobowiązania spółki ponoszą wszyscy wspólnicy solidarnie (art. 864 kodeksu cywilnego).Należy wskazać, że odpowiedzialność solidarna (art. 366 kodeksu cywilnego) jest wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 379 kodeksu cywilnego, stanowiącej, że w przypadku istnienia kilku dłużników i świadczenia podzielnego, dług dzieli się na tyle niezależnych od siebie części, ilu jest dłużników. Solidarność charaktdego z wiereryzuje się tym, że chociaż przedmiot świadczenia może być podzielny, zarówno odpowiedzialność każdego z dłużników, jak i uprawnienie każzycieli, mają za przedmiot cały dług i całą wierzytelność, całość świadczenia jest należna każdemu z wierzycieli od każdego z dłużników. Ustawodawca w art. 141 Pzp, także przewidział solidarną odpowiedzialność wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia publicznego, także tych którzy w tym celu zawarli umowę konsorcjum.Zgodnie z art. 141 Pzp wykonawcy ponoszą solidarną odpowiedzialność za wykonanie umowy i wniesienie zabezpieczenia należytego wykonania umowy.Ustawowy zapis art. 141 Pzp wskazuje na dwie przesłanki, w których członkowie konsorcjum ponoszą odpowiedzialność solidarną: wykonanie umowy oraz wniesienie zabezpieczenia należytego wykonania umowy.Konsorcjanci odpowiadają więc solidarnie przed zamawiającym wyłącznie za terminowe i zgodne z przedmiotem zamówienia wykonanie zawartej umowy oraz wniesienie zabezpieczenia. W związku z powyższym należy przyjąć, że m.in. niewykonanie przez jednego ze współwykonawców umowy zawartej przez niego z podwykonawcą stanowi jednocześnie nienależyte wykonanie umowy zawartej z zamawiającymi jako...

Czytaj dalej