Unieważnienie umowy w świetle ustawy — prawo zamówień publicznych
Sty31

Unieważnienie umowy w świetle ustawy — prawo zamówień publicznych

W przypadku umów w sferze zamówień publicznych, ustawodawca wykreował wzruszalność umowy, czyli sankcję nieważności względnej, której charakter jest różny od nieważności bezwzględnej unormowanej w art. 58 k.c. Nastąpiło, więc zastąpienie sankcji nieważności możliwością unieważnienia umowy na podstawie ustawowych przesłanek wskazanych w art. 146 ust. 1 p.z.p.. Zgodnie z powszechnie akceptowanym poglądem doktryny prawa cywilnego nieważność bezwzględną charakteryzują trzy cechy, fakt, iż czynność prawna nią dotknięta nie wywołuje skutków prawnych, zamierzonych przed strony od początku, nieważność powstaje z mocy prawa, orzeczenie sądu w tym względzie ma, więc jedynie charakter deklaratoryjny, a po trzecie sąd jest obowiązany z urzędu uwzględnić zarzut nieważności. Nieważność względna różni się od nieważności bezwzględnej tym, iż wystąpić o jej stwierdzenie mogą jedynie podmioty, które posiadają legitymację przyznaną przez przepisy, momentem niweczącym skutki wadliwej czynności prawnej jest dokonanie czynności, a orzeczenie sądu ma charakter konstytutywny.  W związku z powyższym do czasu wydania orzeczenia sądowego czynność jest ważna i wywołuje skutki prawne zamierzone przez strony. Wzruszenie umowy w sprawie zamówienia publicznego, następujące w drodze orzeczenia właściwego organu, wywierając, co do zasady skutek z mocą wsteczną.  Jednakże KIO oraz sądowi okręgowemu przysługuje uprawnienia do unieważnienia umowy tylko w zakresie świadczeń niewykonanych. Sytuacja taka może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach, w szczególności, gdy niemożliwym jest zwrot świadczeń spełnionych. Należy pamiętać, że do umów w sprawie zamówień publicznych znajdują zastosowanie wszelkie przesłanki nieważności, w tym nieważności bezwzględnej, określone w odrębnych przepisach, a więc także w k.c. Bezwzględna nieważność umowy zachodzi w przypadku „[…] naruszeń prawa odnoszących się do elementów konstrukcyjnych umowy, tj. strony podmiotowej umowy, treści umowy lub formy umowy [1].„Ponadto ograniczenie czasowej, określone ustawowymi terminami zawitymi, powoduje, iż w przypadku upływu powyższego terminu czynność prawna staje się ostatecznie ważna. Ustawa p.z.p. w art. 146 ust. 1, wskazuje okoliczności skutkujące możliwością unieważnienia umowy:  zastosowanie przez zamawiającego z naruszeniem przepisów ustawy trybu negocjacji bez ogłoszenia lub zamówienia z wolnej ręki. Przesłanka ta odwołuje się do okoliczności w których zamawiającemu przysługuje uprawnienie do zastosowania jednego z dwóch wskazanych trybów szczególnych. W przypadku błędnego zastosowania możliwe jest unieważnienie zawartej umowy. zaniechanie zamieszczenia ogłoszenia o zamówieniu w BZP albo zaniechanie przekazania ogłoszenia o zamówieniu UPUE. Ustawodawca wskazuje tutaj na okoliczność w której ogłoszenie nie zostało przekazane, sprzecznie z obowiązkiem ustawowym do odpowiedniego publikatora. Jedynie zaniechanie zamieszczenia ogłoszenia w ten sposób skutkuje możliwością unieważnienia umowy. Niezastosowanie się zamawiającego do przepisów stanowiących o obowiązku zamieszczenia ogłoszenia w siedzibie zamawiającego lub stronie internetowej, nie stanowi przesłanki do unieważnienia umowy. Sankcja ta została także ograniczona tylko do zamieszczenia ogłoszenia o zamówieniu, a więc nieprzekazanie do publikacji innych ogłoszeń( np. ogłoszenia o udzieleniu zamówienia) nie będzie rodziło sankcji nieważności względnej. umowa podlega unieważnieniu, jeżeli zamawiający zawarł ją przed upływem terminów...

Czytaj dalej
Wzmocnienie praw konsumentów na rynkach energii
Sty31

Wzmocnienie praw konsumentów na rynkach energii

Magdalena Nawrocka – Prawnik Urząd Regulacji Energetyki udostępnił w tym miesiącu – „Zbiór praw konsumenta energii elektrycznej” – pierwszą z dwóch części kompendium przeznaczonego dla odbiorców energii. Druga część mająca prezentować prawa konsumentów paliw gazowych jest już, zgodnie z informacjami podawanymi przez Urząd Regulacji Energetyki,  na etapie finalizacji. Kompendium ma  stanowić pakiet praktycznych informacji o prawach odbiorców energii elektrycznej i paliw gazowych. Dokument ten powstanie w związku z wejściem w życie w dniu  11 września 2013r. nowelizacji ustawy Prawo energetyczne (ustawa z 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne; Dz. U. z 2012 r. poz. 1059, z późn. zm.), zwanej małym trójpakiem energetycznym. Zasadniczym celem zmian wprowadzonych nowelizacją było stymulowanie dalszego wzrostu konkurencji na rynkach energii. Wzmocnienie praw odbiorców to kwestia, której poświęcono naprawdę wiele uwagi w nowelizacji. Wprowadzone modyfikacje dotyczą między innymi możliwości zmiany sprzedawcy energii i gazu, kompleksowej treści umów sprzedaży zawartych z odbiorcą paliw gazowych i energii elektrycznej w gospodarstwie domowym, zasad składania reklamacji i sankcji za jej nierozpatrzenie w terminie oraz wprowadzenia pojęcia i wsparcia tzw. „odbiorcy wrażliwego” (odbiorcy wrażliwemu energii elektrycznej przysługuje zryczałtowany dodatek energetyczny stanowiący swoistą dopłatę ze strony Państwa do rachunków za energię elektryczną), a także wzmocnienia obowiązków informacyjnych przedsiębiorstw energetycznych. Zgodnie z treścią art. 5 ust 6e ustawy Prawo energetyczne, w celu przekazania istotnych informacji o rynku energii szerokiemu gronu jego uczestników kopia zbioru praw konsumenta energii będzie dostarczana odbiorcom przez sprzedawców energii elektrycznej, którzy mają także obowiązek zapewnić publiczny dostęp do zbioru. Kopia zbioru praw konsumenta zostanie ogłoszona przez Prezesa URE w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Regulacji Energetyki. Zbiór praw konsumenta energii elektrycznej już dostępny na stronie internetowej Urzędu Regulacji...

Czytaj dalej
Towar uszkodzony, a protokołu szkody brak… Czyli problem z zapisami regulaminów sklepów internetowych.
Sty23

Towar uszkodzony, a protokołu szkody brak… Czyli problem z zapisami regulaminów sklepów internetowych.

Zważając na coraz częstsze zawieranie umów m.in. sprzedaży za pośrednictwem internetu (tzw. e-handel), w sklepach internetowych czy też na portalach aukcyjnych, warto znać swoje prawa i obowiązki, bowiem uczciwość kupiecka w obrocie internetowym często kuleje. Zapewne każdy spotkał się z klauzulą regulaminową, zobowiązującą do sprawdzenia towaru który został doręczony w obecności kuriera. Oto przykład takiej klauzuli umieszczonej przez jednego z profesjonalnych sprzedawców (zarejestrowanego przedsiębiorcę) na popularnym portalu aukcyjnym: „Jeżeli uszkodzenie zawartości paczki lub niezgodność z zamówieniem nie zostanie stwierdzona w momencie odbioru paczki od kuriera, nie zostanie spisany protokół szkody lub data i godzina sporządzenia tego protokołu nie będzie zgodna z datą i godziną doręczenia paczki wpisaną na liście przewozowym wszelkie reklamacje nie zostaną uznane. W takim wypadku przyjmowana jest zasada, że zawartość została doręczona do adresata w stanie nienaruszonym i zgodnie z zamówieniem a uszkodzenie nastąpiło już po jej odbiorze. W tej sytuacji klient ma prawo ubiegać się od firmy kurierskiej o odszkodowanie na własną rękę.” Uwzględniając doświadczenia z których wynika że większość kurierów nie dokona przekazania paczki bez uprzedniego dokonania podpisu protokołu odbiorczego, pojawia się pytanie jak zmusić pracownika do poczekania aż otworzymy przesyłkę albo do spisania odpowiedniego protokołu. W sprawie jednostkowego towaru istnieje taka możliwość, ale w przypadku kilkudziesięciu lub kilkuset przedmiotów bądź przedmiotu który należy sprawdzić w określonych warunkach  np. podłączyć do źródła prądu. Większość z odbierających przesyłki doświadczyło podobnej sytuacji w której tuż po podpisaniu protokołu odbiorczego i przekazaniu przesyłki, kurier oddalił się swoim samochodem dostawczym w siną dal. Zamiast nerwowo dzwonić do kuriera bądź do działu obsługi klienta przedsiębiorcy któremu dostarczenie przesyłki zostało powierzone warto zastanowić się nad prawnymi aspektami takiego zapisu umownego. W regulaminach sklepów internetowych znaleźć można często klauzule, które są sprzeczne z zasadą równości stron bądź które ewidentnie zmierzają do pokrzywdzenia konsumenta jako słabszej strony umowy. Ponieważ konsument nie ma możliwości indywidualnego negocjowania warunków umowy bądź zapisów regulaminów do których odnosi się umowa i stanowią jej integralną część, konieczne jest zapewnienie mu szczególnej ochrony prawnej.  Zgodnie z art. 3851 kodeksu cywilnego, niedozwolone klauzule umowne to takie postanowienia umowy, które nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem, a kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Kodeksowa definicja pochodzi z prawa europejskiego, w którym widzimy silną tendencję do ochrony praw konsumentów. Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się w odniesieniu do momentu, w którym umowa została zawarta, a pod uwagę bierze się również okoliczności jej zawarcia. Klauzule niedozwolone nie wiążą konsumenta z mocy prawa, co oznacza że nie zachodzi konieczność dokonywania jakichkolwiek czynności w celu stwierdzenia ich bezskuteczności. Należy zwrócić jednak uwagę, że konsument jest związany umową w pozostałym zakresie. Brak jest zamkniętego...

Czytaj dalej
Ekspertyza sądowa we Francji
Sty15

Ekspertyza sądowa we Francji

             Otrzymałeś wezwanie do udziału w ekspertyzie prowadzonej przez biegłego sądowego we Francji na wniosek Twojego kontrahenta? Wydaje Ci się, że nie musisz w niej uczestniczyć? Nie jesteś przecież pozwanym… Nic bardziej mylnego. We Francji, odmiennie niż w Polsce, ekspertyza biegłego sądowego może być przeprowadzona przed wniesieniem pozwu. Zbagatelizowanie wezwania i niewzięcie w niej (czynnego!) udziału może mieć negatywne i nieodwracalne konsekwencje. We Francji, podobnie jak w Polsce, biegli sądowi odgrywają istotną rolę w procesie cywilnym i karnym. W dobie postępującej specjalizacji wielu dziedzin wiedza i doświadczenie ekspertów stają się niezbędne dla poprawnej oceny coraz większej liczby zjawisk. Artykuł poświęcony jest specyficznej dla Francji procedurze przeprowadzenia ekspertyzy przed wszczęciem postępowania sądowego. Omówiony zostanie przebieg takiej ekspertyzy w sprawach z zakresu prawa handlowego. Biegły przede wszystkim We Francji istnieje możliwość wystąpienia z wnioskiem o powołanie biegłego jeszcze przed rozpoczęciem właściwego postępowania, co w Polsce jest niemożliwe. W przypadku roszczeń odszkodowawczych o znacznej wartości jest to najczęściej spotykany sposób wyznaczania biegłego, gdyż przedsiębiorcy zazwyczaj dążą do jak najpełniejszego zgromadzenia materiału dowodowego przed wytoczeniem powództwa. Wyznaczanie biegłego odbywa się bądź w trybie tzw. référé (postępowanie uproszczone) bądź requête (wniosek). Sąd dokonuje wyboru eksperta spośród osób wpisanych na listę biegłych sądowych przy sądzie apelacyjnym. Jednakże strony mogą same zaproponować sądowi konkretną osobę. Ponadto sąd, jeśli uzna to za konieczne, może powołać kilku biegłych. Znalezienie odpowiedniego eksperta nie jest łatwe. Po pierwsze, należy wziąć pod uwagę znaczną liczbę ekspertów. Tylko w Paryżu na listę biegłych sądowych w kategorii budownictwa wpisanych jest ponad 350 osób. Po drugie, każda kategoria podzielona jest na liczne podkategorie, co nakłada na wnioskującego obowiązek precyzyjnego określenia dziedziny ekspertyzy, a to nie zawsze jest oczywiste. Konieczne jest także wniesienie zaliczki na poczet kosztów ekspertyzy. Sąd określa kiedy i w jakiej wysokości (uzależnionej m.in. od wartości szkody) powinna ona zostać uiszczona. Wnioskodawcy nie przysługuje żaden środek odwoławczy od tej decyzji. Jednak po zakończeniu analizy i po wydaniu opinii potwierdzającej jego szkodę, może on zwrócić się do sądu o zwrot kosztów ekspertyzy w całości lub w części. Sukces uzależniony od udziału strony Francuscy przedsiębiorcy często wykorzystują możliwość powołania biegłego do ustalenia i dochodzenia swoich praw, także w stosunku do swoich zagranicznych kontrahentów, w tym polskich. Celem jest oczywiście poparcie swojego roszczenia jak najbardziej wiarygodnymi dowodami. Strona, dla której opinia niezależnego eksperta jest korzystna, zyskuje mocny argument na potwierdzenie swoich racji. Przypadki wezwania do uczestnictwa w ekspertyzie sądowej polskich przedsiębiorców nie są rzadkie. Ważne jest, aby nie lekceważyć takiej przedprocesowej ekspertyzy i aktywnie wziąć w niej udział. Należy pamiętać, że zarówno wynik badania biegłego, jak i ewentualne orzeczenie sądu wydane w jego następstwie wiążą każdą stronę, której prawidłowo doręczono pozew i wezwanie do uczestnictwa w ekspertyzie. Czynne uczestnictwo w całej procedurze jest kluczem...

Czytaj dalej
(Prawie) rok później – nowelizacja ustaw o KRS i KRK dot. weryfikacji osób objętych zakazem z art. 18 § 2 k.s.h.
Sty15

(Prawie) rok później – nowelizacja ustaw o KRS i KRK dot. weryfikacji osób objętych zakazem z art. 18 § 2 k.s.h.

Mateusz Dąbroś Prawnik Art. 18 ust. 2 kodeksu spółek handlowych wysławia zakaz pełnienia funkcji w organach spółek kapitałowych oraz funkcji likwidatorów przez osoby skazane prawomocnie wyrokiem za przestępstwo w tym artykule wymienione. Wraz z uprawomocnieniem się skazania, dana osoba nie może zostać skutecznie powołana do pełnienia tych funkcji. Nasuwa się jednak pytanie: skąd sąd rejestrowy dokonujący wpisu ma powziąć informację, że takie prawomocne skazanie miało miejsce? Przed 15 stycznia 2013r. nie było do końca wiadome, w jaki sposób sądy rejestrowe mają skutecznie i sprawnie pozyskać informację o tym, że osoba ubiegająca się o wpis do KRS jest objęta zakazem z art. 18 § 2 k.s.h. Pozostawała w zasadzie do wykorzystania jedynie instytucja zbadania zgłoszonych danych z rzeczywistym stanem  rzeczy – o ile sąd rejestrowy powziął w tym względzie uzasadnione wątpliwości. Jak nietrudno sobie wyobrazić, uważny sąd rejestrowy mógł takie wątpliwości powziąć, mniej uważny sąd zaś mógł takiego faktu zupełnie nie zauważyć i przejść nad nim do porządku dziennego (vide „afera Amber Gold”). Co więcej, obieg korespondencji między sądem rejestrowym a KRK odbywał się w tradycyjnej formie pisemnej – co oczywiście rodziło spore trudności. Wraz z wejściem w życie z dniem 15 stycznia 2013r. nowelizacji ustaw o Krajowym Rejestrze Sądowym i Krajowym Rejestrze Karnym wprowadzono kompleksową regulację mającą na celu uzyskanie takiej informacji przez sąd rejestrowy za pośrednictwem powiązanego systemu teleinformatycznego. W obecnym stanie prawnym sąd rejestrowy przed dokonaniem wpisu otrzymuje z Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego informację o skazaniu danej osoby za przestępstwo wymienione w art. 18 § 2 k.s.h. Niezależnie od tego, jeżeli dane dot. prawomocnego skazania danych osób za przestępstwo z art. 18 § 2 k.s.h. już figurują w Krajowym Rejestrze Karnym, to KRK z urzędu wysyła takie informacje sądowi rejestrowemu. Jeżeli sąd otrzyma informację o prawomocnym skazaniu, odmówi wpisu danej osoby do KRS. Dzięki temu, że komunikacja pomiędzy obydwoma rejestrami odbywa się w powiązanym systemie teleinformatycznym, weryfikacja przebiega znacznie sprawniej niż dotychczas. Praktyka potwierdza, że w odróżnieniu od stanu prawnego sprzed 15 stycznia 2013r. sądy rejestrowe przy wykorzystaniu znowelizowanych przepisów odmawiają wpisu konkretnych osób fizycznych jako członków organów czy likwidatorów spółek kapitałowych do KRS z powodu objęcia ich zakazem z art. 18 § 2 k.s.h. – i osiągnięcie takiego właśnie efektu było intencją ustawodawcy. Po niecałym roku funkcjonowania przedstawionych zmian należy więc ów zabieg legislacyjny ocenić jak najbardziej pozytywnie – pozostaje zaś tylko żałować, że nowelizacja taka nie została dokonana...

Czytaj dalej
Aukcja elektroniczna a oferta dodatkowa
Sty15

Aukcja elektroniczna a oferta dodatkowa

Justyna  Kyć – Prawnik  Aukcja elektroniczna przewidziana przez przepisy p.z.p. nie stanowi odrębnego trybu udzielania zamówienia. Jest swego rodzaju dogrywką, dodatkowym sposobem oceny ofert złożonych w danym postępowaniu, której celem jest dokonanie wyboru najkorzystniejszej oferty. Musi ją zatem poprzedzić przeprowadzenie postępowania w tradycyjnej formie papierowej. Cechą charakterystyczną postępowań, w których znajduje zastosowanie aukcja, jest to, że ocena ofert nie kończy się na ocenie dokonanej w tradycyjny sposób, przez komisję przetargową na podstawie złożonych w terminie ofert wykonawców. Ta ocena jest pierwszym etapem, po którym wykonawcy mogą w trakcie aukcji poprawić swoje oferty w tych aspektach, które są przedmiotem oceny w aukcji, a zamawiający uwzględni to w całościowej ocenie oferty. Zgodnie ze stanowiskiem KIO wyrażonym w wyroku z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt KIO 2055/13 „oferty” złożone w toku aukcji to w istocie postąpienia – fragmenty oferty złożonej w terminie składania ofert, którymi wykonawcy konkurują w trakcie aukcji. Tym samym nadal jest to oferta, która została przez wykonawcę złożona w dniu składania ofert uzupełniona o nowe elementy zmienione w toku aukcji elektronicznej. W tym kontekście istotnym jest dokonanie analizy charakteru prawnego oferty dodatkowej, o której mowa w art. 91 ust. 5 p.z.p. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w postępowaniu o udzielenie zamówienia, w którym jedynym kryterium oceny ofert jest cena, nie można dokonać wyboru oferty najkorzystniejszej ze względu na to, że zostały złożone oferty o takiej samej cenie, zamawiający wzywa wykonawców, którzy złożyli te oferty, do złożenia w terminie przez niego określonym ofert dodatkowych. Zaznaczyć przy tym należy, że przy wyborze najkorzystniejszej oferty na tym etapie postępowania, ocenie podlegać mogą wyłącznie oferty dodatkowe. Treść ofert dodatkowych może zawierać jedynie zmianę cen i nie może dotyczyć innych elementów oferty. Zmiana cen może być natomiast wyłącznie ich obniżeniem w stosunku do oferty pierwotnej. Po złożeniu ofert dodatkowych zamawiający wybiera tę, która finalnie zawiera niższą cenę. Do rozstrzygnięcia postępowania niezbędne jest złożenie prawidłowej oferty dodatkowej przez co najmniej jednego wykonawcę. Składanie ofert dodatkowych jest czynnością jednorazową, a więc w przypadku ponownego „remisu”, zamawiający, zgodnie z art. 93 ust. 1 pkt 5) p.z.p., musi unieważnić postępowanie. Z porównania charakteru prawnego obu instytucji, tj. ofert składanych w aukcji elektronicznej i ofert dodatkowych wynika, że nie można ich utożsamiać. W szczególności, oferty składane w toku aukcji elektronicznej nie są ofertami w rozumieniu p.z.p., a „postąpieniami”. Tak też wynika z cyt. powyżej wyroku KIO, zgodnie z którym „Oferty w toku aukcji – postąpienia to fragmenty oferty złożonej w terminie składania ofert, którymi wykonawcy konkurują w trakcie aukcji. Oferta pierwotna nie wygasa, jest wiążąca w tej części, która nie jest przedmiotem postąpień. Taki wniosek należy wyprowadzić przede wszystkim z art. 91c ust. 4 p.z.p.”, a „Oferta wybrana, o...

Czytaj dalej