Obywatelstwo europejskie
Lis25

Obywatelstwo europejskie

Obywatelstwo w tradycyjnym rozumieniu tego pojęcia, to węzeł prawny łączący osobę fizyczną z państwem. Z tego swoistego powiązania wypływają prawa i obowiązki obywatela. Prawa obywatelskie są zawarte najczęściej w konstytucjach oraz ustawach, a samo obywatelstwo traktowane jest jako jeden z fundamentów istnienia państwa oraz czynnik wpływający na rozwój społeczeństwa obywatelskiego. Do czasu wejścia w życie Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) pojęcie obywatelstwa było nierozerwalnie związane z prawem krajowym. Zagadnienia dotyczące tej instytucji prawnej należały wyłącznie do kompetencji państwa, natomiast prawo międzynarodowe publiczne miało w tej kwestii wyłącznie charakter posiłkowy. Zmianę tej zasady przyniósł ze sobą rok 1992, w którym został podpisany traktat z Maastricht. Na podstawie art. 8 TUE do przepisów Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) zostały wprowadzone art. 8-8e (później art. 17-22), które ustanawiały obywatelstwo Unii Europejskiej. Fundamentalnym przepisem prawnym był art. 17 ust. 1, który stanowił: „Ustanawia się obywatelstwo Unii. Obywatelem Unii jest każda osoba mająca przynależność Państwa Członkowskiego.”  Traktat amsterdamski, podpisany 2 października 1997r. (wszedł w życie 1 maja 1999r.), do powyższego ustępu dodał zdanie: „Obywatelstwo Unii uzupełnia obywatelstwo krajowe, nie zastępując go jednak.”. Miało to na celu zaakcentowanie pochodnego (wtórnego) charakteru obywatelstwa unijnego i ostateczne rozwianie wątpliwości i kontrowersji, które się w tej kwestii pojawiły. Aktualnie, po wejściu w życie traktatu lizbońskiego, powyżej przytoczona treść przepisu została wyrażona w art. 20 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Obywatelstwo Unii to instytucja prawna, która wyczerpuje w pełni znamiona obywatelstwa jakie wymienia doktryna, i to zarówno na płaszczyźnie wewnętrznej, jak i międzynarodowej. Pojęcie obywatelstwa zostało użyte po to, aby określić związek osoby fizycznej z organizacją międzynarodową, co jest ewenementem w historii.  Określenie nowej instytucji UE miało na celu podkreślenie roli, jaka przypadła osobie fizycznej w budowaniu wspólnej Europy. Obywatelstwo Unii odnosi się do wspólnej, europejskiej społeczności[1]. Dotyczy wszystkich obywateli państw członkowskich i jest skuteczne na terytorium całej Unii. Tym samym sama organizacja wkroczyła w dziedzinę określaną mianem praw podstawowych człowieka, gwarantowaną dotąd przez państwo. Chodzi tu o podstawowe prawo osoby fizycznej do posiadania obywatelstwa. Należy wspomnieć o wzajemnych relacjach obywatelstwa europejskiego i narodowego. Nie jest bowiem tak, iż obywatelstwo Unii jest substytutem czy konkurencją dla obywatelstwa krajowego. Istnieją one względem siebie równolegle, przy czym obywatelstwo europejskie jest dopełnieniem krajowego – ma charakter dodatkowy i zależny. Wyraźnie ukazuje to R. Wieruszewski: „w języku angielskim dystynkcja między obywatelstwem krajowym a obywatelstwem UE jest bardziej widoczna niż w języku polskim, gdyż to pierwsze określa się tam terminem nationality, a drugie citizenship”.  Osoba, która jest obywatelem państwa członkowskiego uzyskuje status obywatela Unii Europejskiej z mocy prawa. Tym samym każdy obywatel Polski jest automatycznie obywatelem Unii Europejskiej. Określanie kto jest obywatelem państwa członkowskiego, jak również wybór formy nadania obywatelstwa państwowego, należy wyłącznie...

Czytaj dalej