Nieważność umowy międzynarodowej
Maj19

Nieważność umowy międzynarodowej

Każdy  system prawny uzależnia ważność aktów prawnych od pewnego zespołu warunków. Prawo międzynarodowe wymaga, by decyzja państwa co do związania się umową została podjęta prawidłowo, a wyrażona rzeczywiście. Powinno się to odbyć swobodnie, przez kompetentne ograny i nie może być wynikiem błędu czy oszustwa. Z kolei rzeczywiste wyrażenie leży w rękach upełnomocnionego przedstawiciela, który winien także działać w sposób swobodny, jak i oczywiście uczciwy. Ważne jest również, aby przedmiot umowy był zgodny z ius cogens –  normami bezwzględnie obowiązującymi[1].   Umowa międzynarodowa jak każda inna umowa musi odpowiadać warunkom co do jej podmiotu jak i przedmiotu. Ich niedopełnienie powoduje, że umowa taka jest nieważna, co stanowi dużą doniosłość polityczną i prawn­ą, tym samym pociąga za sobą poważne skutki: umowę uznaną za nieważną uważa się w ogóle za niebyłą, prawnie nieskuteczną od samego początku jej istnienia (ex tunc). W prawie umów międzynarodowych, podobnie jak w stosunku do cywilistycznej nauki o wadach umowy, zostały zaadaptowane wskazania jej nieważności. I tak oto, poza faktem, iż brak ważności może dotyczyć samej umowy lub zgody państwa na związanie się umową, co ma sens jedynie w odniesieniu do umów wielostronnych, wyróżniamy następujące wady powodujące jej nieważność: 1)       Przymus zastosowany wobec przedstawiciela ( przymus bezpośredni) zastosowany wobec państwa lub organizacji międzynarodowej (przymus pośredni) 2)      Błąd niemający wpływu na ważność traktatu błąd techniczny zawarty w tekście 3)      Oszustwo 4)      Przekupstwo przedstawiciela  5)      Niezgodność umowy międzynarodowej z normą imperatywną 6)      Naruszenie norm dotyczących kompetencji organów państwa 7)      Naruszenie szczególnych ograniczeń dotyczących upoważnienia do wyrażenia zgody państwa na                           związanie się traktatem Zastosowanie przymusu wobec przedstawiciela państwa powoduje, że wyrażona przez niego zgoda na związanie się umową jest pozbawiona wszelkich skutków prawnych. Przymus w tej sytuacji może przybrać formę użycia siły, bądź też już samej groźby jej użycia. Zgodnie z art. 69 konwencji wiedeńskiej, uznanie traktatu za nieważny czyni go bezsku­tecznym w tym sensie, że jego postanowienia nie mają mocy prawnej. W sytuacji, gdy jakieś czynności zostały dokonane na podstawie traktatu nieważnego, każda ze stron może żądać od każdej z innych stron, aby w miarę możności przy­wróciła sytuację do stanu, jaki by istniał, gdyby te czynności nie zostały dokonane (art. 69 ust. 2 lit. a). Drugim z przykładów jest przymus w stosunku do samego państwa. Zasadniczy w tej sytuacji zdaje się być wyrażony – w art. 2 pkt. 4 Karty Narodów Zjednoczonych-  zakaz użycia siły i stosowania groźby jej użycia, włączony do art. 52 konwencji wiedeńskiej, poprzez następujące postanowienie: „Traktat jest nieważny, jeżeli jego zawarcie zostało spowodowane przez groźbę lub użycie siły z pogwałceniem zasad prawa międzynarodowego wyrażonych w Karcie Narodów Zjednoczonych” [2]. Błąd (error), jako wada powodująca...

Czytaj dalej