Postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego ukierunkowane jest na wybór najkorzystniejszej oferty oraz zawarcie umowy z wykonawcą, w celu realizacji potrzeb zamawiającego, które powinny znaleźć odbicie w dokumentacji przetargowej. Podstawowym elementem składowym dokumentacji jest SIWZ w którym obligatoryjnie należy opisać kryteria, jakimi pokieruje się zamawiający podczas wyboru oferty (art. 36 Pzp). Do chwili obecnej zamawiający przy wyborze najkorzystniejszej oferty w znacznej mierze kierowali się jednym kryterium, ceną. Jednakże, zgodnie z znowelizowanymi przepisami wchodzącymi w życie dnia 19 października 2014 roku, zamawiający, którzy ogłoszą przetarg i ustalą cenę jako wyłączne kryterium, będą musieli uzasadnić taką decyzję.
Nowela ma skłonić zamawiających do odważniejszego określania kryteriów. kryteriami oceny ofert są cena albo cena i inne kryteria odnoszące się do przedmiotu zamówienia, w szczególności, jakość, funkcjonalność, parametry techniczne, aspekty środowiskowe, społeczne, innowacyjne, serwis, termin wykonania zamówienia oraz koszty eksploatacji. Art. 91 ust. 2a Pzp ogranicza sposobność wykorzystywania tylko cenowego kryterium.
Zgodnie z treścią wskazanego przepisu, kryterium ceny może być zastosowane, jako jedyne kryterium oceny ofert, jeżeli przedmiot zamówienia jest powszechnie dostępny oraz ma ustalone standardy jakościowe, z zastrzeżeniem art. 76 ust. 2 (licytacja elektroniczna), a w przypadku zamawiających, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2, jeżeli dodatkowo wykażą w załączniku do protokołu postępowania, w jaki sposób zostały uwzględnione w opisie przedmiotu zamówienia koszty ponoszone na etapie korzystania z przedmiotu zamówienia.
W związku przywołanych przepisów, zamawiający w przypadku zaistnienia ustawowo określonych okoliczności może zrezygnować z ustalania dodatkowych kryteriów. Omówienie owych przesłanek będzie stanowić oś centralną niniejszego artykułu.
Powszechna dostępności oraz ustalony standard jakościowy przedmiotu zamówienia.
Zgodnie z treścią znowelizowanych przepisów Pzp (art. 91 ust. 2 Pzp) Ustawa Pzp umożliwia udzielenie zamówień na roboty budowlane, usługi oraz dostawy. Zakres przedmiotowy zastosowania ustawy jest niezwykle szeroki co przekłada się także na rozległy wachlarz możliwych do zastosowania kryteriów. Jednakże zarówno dobór odpowiednich kryteriów jak i dokonanie opisu przedmiotu zamówienia w pierwszej kolejności wymaga jego zdefiniowania, które następuje poprzez zdefiniowanie potrzeb.
Prawidłowe oznaczenie przedmiotu zamówienia umożliwia przygotowanie jego opisu, a nadto uprawdopodabnia szybkie zidentyfikowanie przez wykonawców istoty potrzeb zamawiającego. Zamawiający w dokumentacji przetargowej obowiązany jest do wskazania przedmiotu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, który w sposób zwięzły i jednoznaczny powinien wykonawcą umożliwić orientację w tym czego ono dotyczy.
Zamawiający zobligowany jest nie tylko do określenia czy przeprowadzanie przez niego postępowanie dotyczy dostawy, usługi czy też roboty budowlane, ale także do sprecyzowania ich zakresu.
W celu odstąpienia od zastosowania dodatkowych kryteriów oceny ofert, przedmiot powinien charakteryzować się powszechną dostępnością oraz ustalonymi standardami. Tożsame sformułowanie normatywne funkcjonuje już w ustawie Pzp w obrębie art. 70 kształtującego przesłanki udzielenia zamówienia w trybie zapytania o cenę. W związku z powyższym kierując się zasadami prawidłowej wykładni tekstów prawnych należy przypisać obu sformułowaniom takie samo znaczenie, uwzględniając jednocześnie naturę obu instytucji. Zaznaczenia wymaga, że zakres przesłanek zastosowania trybu zapytania o cenę, odnosi się tylko do zamówień, których przedmiotem są usługi oraz dostawy, natomiast zakres przedmiotowy zwolnienia zamawiających z obowiązku stosowania dodatkowych kryteriów oceny ofert obejmuje także roboty budowlane.
W związku z powyższym istnieje możliwość powołania się na wskazane przesłanki także gdy przedmiotem zamówienia są roboty budowlane. Zważając na praktyczne aspekty zamówień na roboty budowlane charakteryzujące się dużą złożonością oraz indywidualnym dostosowaniem całej dokumentacji przetargowej do każdorazowych potrzeb inwestycyjnych zamawiającego w przypadku robót budowlanych należy uznać, że wykazanie powszechnej dostępności takiego przedmiotu będzie często niezwykle trudne.
Nie można jednak apriorycznie przekreślić zaistnienia takowej okoliczności, w związku z czym dalsze rozważania odnosić się będą do wszystkich możliwych przedmiotów zamówień. Do robót budowlanych powszechnie dostępnych o ustalonych standardach należy zaliczyć proste roboty budowlane niewymagające specjalnych kwalifikacji zawodowych.
Najwięcej problemów zamawiającym przysparza właśnie dokonanie oceny, czy przedmiot zamówienia jest powszechnie dostępny i posiada ustalone standardy jakościowe. Przywołane przez ustawodawcę przesłanki, nie znajdują legalnej definicji w ustawie Pzp, ani w żadnym innym powszechnie obowiązującym akcie prawnym. Mają one charakter ocenny w związku z tym podlegają wykładni dokonywanej przez zamawiającego, judykaturę, doktrynę czy też organy kontrolujące.
O powszechnej dostępności przedmiotu zamówienia przesądza występowanie na rynku wielu podmiotów oferujących w pełni porównywalne wyroby gotowe lub typowe usługi. Nie spełniają tego wymogu wyroby wytworzone jednostkowo oraz usługi świadczone na indywidualne zamówienie. Zapis „powszechnie dostępny przedmiot” można zdefiniować, jako posiadający cechy: ogólnej, bezproblemowej, globalnej dostępności czy też jako oferowany przez szeroką gamę podmiotów występujących na danym rynku. Pomocne w tym względzie może okazać się stanowisko Urzędu Zamówień Publicznych¹ przedmiotowym stanowiskiem przez „powszechną dostępność” należy rozumieć oferowanie dóbr o pożądanej