Ochrona nietwórczych zbiorów danych
Kwi18

Ochrona nietwórczych zbiorów danych

W dobie Internetu i łatwości dostępu do zbiorów informacji, a także ze względu na szybkość ich rozpowszechniania, to kapitał intelektualny stanowi podstawowe źródło bogactwa. Nowy model społeczeństwa – społeczeństwa informacyjnego jest nastawiony na poszukiwanie i zdobywanie informacji. W związku z tym pojawiła się konieczność stworzenia struktur, które porządkują i systematyzują pożądane informacje – baz danych. Jak wskazują J. Barta i R. Markiewicz, baza danych jest rozumiana jako usystematyzowany zbiór informacji lub innych materiałów. To z kolei wiąże się z potrzebą ochrony interesów producenta, który poniósł wkład inwestycyjny w otrzymanie zawartości bazy danych. Obecnie bazy danych korzystają z kumulatywnej ochrony, tj. na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t. jedn. z dnia 17 maja 2006 r. Dz. U. nr 90, poz. 631, dalej: „Prawo autorskie oraz na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o ochronie baz danych sui generis (Dz. U. nr 128, poz. 1402, dalej: „ustawa o ochronie baz danych”). Jednakże wskazać należy, iż z prawnoauorskiej ochrony korzystają tylko te bazy danych, które spełniają cechy utworu w rozumieniu prawa autorskiego. Oznacza to, że baza danych podlega ochronie prawnoautorskiej tylko wtedy, gdy dobór lub ułożenie jej elementów cechuje oryginalność oraz osobisty charakter. Podkreślić jednak należy, że baza danych ze względu na naukowy, profesjonalny charakter często nie ma możliwości wykazania się twórczością i indywidualnością. Dlatego, mając na uwadze nakład pracy, czy poniesione inwestycje w związku z powstaniem bazy danych (nietwórczych), powstała konieczność uregulowania mechanizmów służących ich ochronie, czego wyrazem jest ustawa o ochronie baz danych. Bazy danych, aby korzystać z ochrony na podstawie ustawy o ochronie baz danych muszą spełniać łącznie następujące przesłanki – zgromadzenie elementów bazy w sposób systematyczny lub metodyczny (zamierzone i konsekwentne uporządkowanie) oraz indywidualna dostępność poszczególnych jej elementów. Ponadto, jak wskazuje J. Barta i R. Markiewicz (ustawa o ochronie baz danych. Komentarz, Warszawa 2002), dla przyznania ochrony bazom danych konieczne jest poniesienie przez producenta istotnego nakładu inwestycyjnego w celu sporządzenia, weryfikacji lub prezentacji bazy danych. Istotna inwestycja ma wpływ również na zakres ochrony, gdyż zgodnie z treścią przepisu art. 6 ustawy o ochronie baz danych, przysługuje ona w całości lub w istotnej części, co do jakości lub ilości, co jest oceniane przez pryzmat inwestycji (rzeczywiście poniesionych) w odniesieniu do zawartości bazy danych. Oznacza to, że na producencie ciąży obowiązek przedstawienia dowodu na okoliczność poczynionej  inwestycji do stworzenia konkretnej bazy danych (np. poprzez przedstawienie stosownych rachunków). Katalog roszczeń przysługujących producentowi określony w przepisie art. 11 ustawy o ochronie baz danych jest skonstruowany analogicznie do roszczeń przysługujących twórcy zawartych w przepisie art. 79 Prawa autorskiego. Zatem producentowi przysługuje roszczenie o:  zaniechanie naruszeń, tj. zaprzestanie bezprawnej  ingerencji w prawo producenta,...

Czytaj dalej
Charakterystyka prawna przyczyny rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę
Mar17

Charakterystyka prawna przyczyny rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę

Z wypowiedzeniem umowy o pracę oraz rozwiązaniem jej bez wypowiedzenia przez pracodawcę wiążą się przepisane prawem obowiązki, których pracodawca musi dochować, aby rozwiązanie umowy o pracę było zgodne z prawem i uzasadnione. Jednym z takich obowiązków jest podanie przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony lub rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, co przewiduje art. 30 § 4 Kodeksu pracy. O ile jednak wymóg podania przyczyny został wyraźnie przewidziany przez prawo, to jednak ani Kodeks pracy ani żadna inna ustawa nie wskazują na charakter prawny tej przyczyny oraz cechy, jakimi winna się ona odznaczać, aby można było uznać, że wypowiedzenie umowy o pracę lub jej rozwiązanie bez wypowiedzenia jest skuteczne. Jak wskazuje Kazimierz Jaśkowski (Komentarz aktualizowany do Kodeksu pracy, LEX/el., 2014) brak przyczyny lub niewłaściwe jej podanie przez pracodawcę stanowi naruszenie prawa i uprawnia pracownika do dochodzenia roszczeń z art. 45 § 1 lub art. 56 Kodeksu pracy. Jednocześnie taka przyczyna winna być konkretna i zindywidualizowana. Dla przykładu należy wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 1 października 1997 r. (I PKN 315/97), w którym SN wskazał, iż podanie w wypowiedzeniu zarzutu „niewłaściwego wywiązywania się z obowiązków” nie jest wystarczającym wskazaniem przyczyny. Z kolei w późniejszych orzeczeniach Sąd Najwyższy zastosował nieco bardziej liberalną wykładnię, jak choćby w wyroku z 26 maja 2000 r., (I PKN 670/99). W powyższym orzeczeniu SN stwierdził, iż brak konkretyzacji przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy o pracę nie stanowi podstawy roszczenia o przywrócenie do pracy albo o odszkodowanie. Za tak sformułowaną wykładnią idzie również pogląd Ludwika Florka, który zaznacza, że: „Przyczyna wypowiedzenia lub rozwiązania może być sformułowana w piśmie pracodawcy w sposób ogólny, zwłaszcza jeżeli okoliczności zakończenia stosunku pracy są znane pracownikowi czy wynikają z innych dokumentów. W razie wystąpienia pracownika do sądu pracodawca obowiązany jest skonkretyzować tę przyczynę” (Komentarz do Kodeksu pracy, LEX, 2011). Kolejnym wymogiem, jaki powinna spełniać przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę lub jej rozwiązania bez wypowiedzenia jest jej rzeczywistość. Oznacza to, iż przyczyna nie może być pozorna, a musi mieć oparcie w faktach. Przyczyna rozwiązania umowy o pracę to powód, który musi być prawdziwy, tj. musi rzeczywiście istnieć. Ocena konkretyzacji i rzeczywistości przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę bądź rozwiązania jej bez wypowiedzenia rozpatrywana jest od strony pracownika. Oznacza to, iż to pracownik jest tą stroną stosunku pracy, która ma wiedzieć i rozumieć, z jakiego powodu pracodawca rozwiązał z nim umowę o pracę (por. wyrok SN z dnia 9 marca 2010 r., I PK 175/09). Odpowiednie sformułowanie przyczyny wypowiedzenia bądź rozwiązania bez wypowiedzenia umowy o pracę nie oznacza jednak, iż reguły wypracowane przez doktrynę i judykaturę nakładają na pracodawców swoistą „kazuistyczną pułapkę”. We wspomnianym orzeczeniu I PK 175/09, SN wyraźnie wskazuje, iż  „sąd, dokonując...

Czytaj dalej